Emigreren naar Spanje: wat gebeurt er met je AOW?

Droom je ervan om vóór je pensioen naar Spanje te verhuizen? Dan denk je waarschijnlijk eerder aan zon, een woning en het Spaanse leven dan aan je AOW. Toch kan emigreren naar Spanje gevolgen hebben voor het bedrag dat je later uit Nederland ontvangt. En hoe jonger je vertrekt, hoe groter het verschil kan worden.

Een woning zoeken, een NIE-nummer regelen, uitschrijven uit Nederland en je leven in Spanje opbouwen: bij emigreren komt veel kijken. Eén onderwerp wordt daarbij gemakkelijk naar later geschoven: je AOW-opbouw. Dat kan een kostbare vergissing zijn.

Hoe werkt de AOW-opbouw?

Voor een volledige AOW kijkt de Sociale Verzekeringsbank (SVB) naar een periode van 50 jaar vóór je AOW-leeftijd. Ben je gedurende die hele periode verzekerd, dan heb je bij het bereiken van je AOW-leeftijd 100% opgebouwd. Per verzekerd jaar bouw je dus 2% op.

Dat klinkt eenvoudig, maar bij emigratie wordt het interessant. Ga je buiten Nederland wonen of werken, dan ben je volgens de SVB meestal niet langer verzekerd voor de Nederlandse AOW. Daarmee kan de opbouw stoppen.

Wat gebeurt er als je naar Spanje emigreert?

Spanje is onderdeel van de Europese Unie, maar dat betekent niet dat je Nederlandse AOW-opbouw automatisch doorloopt. Ga je daadwerkelijk in Spanje wonen en val je niet meer onder de Nederlandse AOW-verzekering, dan bouw je in Nederland meestal geen nieuwe AOW-rechten meer op. Ieder niet-verzekerd jaar betekent in beginsel 2% minder Nederlandse AOW.

Een eenvoudig voorbeeld

Stel dat je nog 15 jaar te gaan hebt tot je AOW-leeftijd en je verhuist definitief naar Spanje. Ben je vanaf dat moment niet meer verzekerd voor de Nederlandse AOW en blijft dat de volle 15 jaar zo, dan mis je 15 × 2% = 30% AOW-opbouw.

Alleen gekeken naar deze ontbrekende verzekeringsjaren heb je dan uiteindelijk 70% in plaats van 100% van een volledige Nederlandse AOW opgebouwd. Dat is een aanzienlijk verschil, en het werkt na je pensionering ieder jaar door.

Let op: dit is een vereenvoudigd rekenvoorbeeld. Of je daadwerkelijk verzekerd blijft en hoe je persoonlijke AOW wordt berekend, hangt af van je situatie.

Maar wat als je in Spanje gaat werken?

Dan wordt het verhaal anders. Nederland en Spanje vallen allebei onder de Europese regels voor sociale zekerheid. Waar je sociaal verzekerd bent, hangt onder meer af van waar je woont, waar je werkt en of je bijvoorbeeld tijdelijk door een Nederlandse werkgever wordt gedetacheerd.

Ga daarom niet automatisch uit van “ik woon in Spanje, dus mijn AOW stopt”. Maar óók niet van “Spanje is EU, dus mijn Nederlandse AOW loopt gewoon door”. Laat je persoonlijke situatie controleren.

Kun je je AOW vrijwillig blijven verzekeren?

In veel gevallen wel. Ben je door je vertrek uit Nederland niet meer AOW-verzekerd, dan kun je bij de SVB een vrijwillige AOW-verzekering aanvragen. Daarmee voorkom je dat er in de verzekerde jaren een gat in je AOW-opbouw ontstaat. Daar staat tegenover dat je zelf premie betaalt.

Belangrijk is vooral dat je er op tijd over nadenkt. Volgens de SVB gelden onder meer deze voorwaarden:

• je kunt de verzekering aanvragen vanaf 2 maanden vóór vertrek tot uiterlijk 1 jaar nadat je buiten Nederland bent gaan wonen of werken;
• je was direct vóór je vertrek minimaal 1 jaar achter elkaar in Nederland verzekerd voor de AOW en de Anw;
• je hebt de AOW-leeftijd nog niet bereikt.

Kun je dat onbeperkt blijven doen?

Nee. Volgens de huidige regels van de SVB kun je je in beginsel maximaal 10 jaar vrijwillig verzekeren. Er bestaan uitzonderingen waarbij een langere of juist kortere periode mogelijk is. Langer kan bijvoorbeeld als je bij de start van de vrijwillige verzekering ouder bent dan 50, buiten Nederland woont en een Nederlandse wettelijke uitkering krijgt die hoger is dan 35% van het bruto minimumloon.

Vraag daarom niet alleen óf je je vrijwillig kunt verzekeren, maar ook: wat kost het mij, hoeveel extra AOW levert het later op en hoe lang kan ik verzekerd blijven? Dat is uiteindelijk een persoonlijke rekensom.

Is vrijwillig verzekeren altijd verstandig?

Niet per definitie. Je betaalt premie om toekomstige AOW-rechten te behouden. Of dat financieel aantrekkelijk is, hangt onder andere af van je leeftijd, je inkomen, het aantal ontbrekende jaren, je overige pensioenvoorzieningen en je persoonlijke financiële situatie. Wie op relatief jonge leeftijd naar Spanje verhuist, kan bovendien met veel ontbrekende Nederlandse verzekeringsjaren te maken krijgen.

Daarom bestempelen wij vrijwillig verzekeren niet simpelweg als ‘wel doen’ of ‘niet doen’. Laat het doorrekenen. De SVB kan op basis van je persoonlijke situatie aangeven welke mogelijkheden er zijn en wat de premie is.

AOW is niet hetzelfde als je pensioen

Dit is een belangrijk onderscheid. Je AOW is het wettelijke basispensioen van de Nederlandse overheid. Daarnaast heb je misschien pensioen opgebouwd via één of meer werkgevers, en wellicht zelf vermogen of een particuliere pensioenvoorziening. Emigreren betekent dus niet dat al je eerder opgebouwde pensioen verdwijnt.

Via Mijn SVB zie je hoeveel AOW je tot nu toe hebt opgebouwd. Je andere Nederlandse pensioenen vind je op Mijnpensioenoverzicht.nl. Overweeg je serieus te emigreren? Leg beide bedragen dan naast elkaar.

En als je pas ná je pensioen naar Spanje verhuist?

Dan is de situatie wezenlijk anders. Heb je je AOW-leeftijd al bereikt en ontvang je AOW, dan kun je in Spanje wonen en je Nederlandse AOW blijven ontvangen. Wel bepalen je woonland en je persoonlijke situatie welke inhoudingen er op je uitkering gelden. Wie al AOW ontvangt en daarna verhuist, heeft dus niet het probleem van ontbrekende toekomstige opbouw.

Emigreren op je 45e is financieel iets anders dan op je 65e

Juist daarom hoort pensioenplanning thuis in de voorbereiding op een emigratie. Vertrek je twintig jaar of langer vóór je AOW-leeftijd naar Spanje en ben je niet langer AOW-verzekerd, dan kan het effect uiteindelijk aanzienlijk zijn. Vertrek je slechts enkele jaren vóór je AOW-leeftijd, dan is het mogelijke verschil veel kleiner.

De droom is hetzelfde: wonen onder de Spaanse zon. Financieel kan de route er totaal anders uitzien.

Een huis in Spanje kopen is één ding. Er gaan wonen is de volgende stap.

Bij AnaCosta spreken we regelmatig mensen die niet alleen een tweede woning in Spanje zoeken, maar uiteindelijk ook echt willen emigreren. Juist dan kijken we graag verder dan de woning. Waar wil je wonen? Welke regio past bij je? Koop je nieuwbouw of bestaand? Hoe zit het juridisch? Maar ook: wat betekent de verhuizing voor de rest van je financiële en praktische leven? Wat er bij de aankoop zelf komt kijken, lees je in onze gids huis kopen in Spanje.

Wij zijn geen pensioen- of belastingadviseur. Voor persoonlijk advies over je AOW verwijzen we naar de SVB, en voor fiscale vragen naar een deskundige die zowel Nederland als Spanje kent. Eén advies geven we iedereen wel mee: wacht hier niet mee totdat de verhuiswagen voor de deur staat. Een goede emigratie naar Spanje begint met weten waar je aan toe bent.