Cabezo Gordo: wandelen, mountainbiken en Neanderthalers aan de Costa Cálida

Wie over de vlakte tussen Murcia en de Mar Menor rijdt, ziet hem van verre liggen: een losse, rotsige berg midden tussen de akkers en kassen. Dat is Cabezo Gordo. Een plek om te wandelen en te fietsen, met een weids uitzicht over het Campo de Cartagena, en tegelijk een van de belangrijkste Neanderthaler-vindplaatsen van Spanje: de Sima de las Palomas.

Wij verkenden Cabezo Gordo zelf, met de mountainbike. In dit artikel leest u wat Cabezo Gordo zo bijzonder maakt, wat er in de Sima de las Palomas is gevonden, hoe u er kunt wandelen en fietsen, en wat er in de omgeving nog meer te doen is.

Waar ligt Cabezo Gordo?

Cabezo Gordo ligt in de gemeente Torre-Pacheco, in de regio Murcia. De berg staat midden in de vlakke kustdepressie van het Campo de Cartagena, landinwaarts van de Mar Menor. Volgens Turismo Región de Murcia is Cabezo Gordo 312 meter hoog en ongeveer 3 kilometer lang. Omdat het land eromheen zo vlak is, valt hij vanuit de wijde omgeving op.

Tot dezelfde gemeente Torre-Pacheco behoren ook dorpen als Balsicas en Roldán. Cabezo Gordo ligt niet aan de kust: de Mar Menor en plaatsen als Lo Pagán, Santiago de la Ribera en Los Alcázares liggen verder oostelijk. Vanaf de berg kijkt u er wel overheen.

Waarom valt Cabezo Gordo zo op?

Cabezo Gordo bestaat uit kalksteen en marmer. Volgens Turismo Región de Murcia is de berg ontstaan in het Trias, ongeveer 250 miljoen jaar geleden, en hoort hij geologisch bij de Betische Cordillera. Daarmee verschilt hij van de vulkanische eilanden in de Mar Menor.

De berg is beschermd natuurgebied. Sinds 1998 heeft Cabezo Gordo de status Paisaje Protegido (beschermd landschap). Het gebied is ook aangewezen als Natura 2000-gebied (LIC), als Lugar de Interés Geológico en als beschermingsgebied voor wilde fauna. Turismo Región de Murcia noemt onder meer de parelhagedis en meer dan 70 vogelsoorten, waaronder torenvalken.

Ook de mens heeft sporen nagelaten. Eind negentiende en begin twintigste eeuw is hier mijnbouw geweest, met talrijke galerijen in de berg. Een daarvan is de Cueva del Champiñón, een galerij van meer dan 300 meter die de berg van zuid naar noord doorkruist. Aan de flank ziet u daarnaast een grote groeve, goed zichtbaar op de luchtfoto hierboven.

Sima de las Palomas en de Neanderthalers

In de zuidflank van Cabezo Gordo ligt de Sima de las Palomas, letterlijk de ‘duivenkloof’. Volgens Turismo Región de Murcia ligt de ingang van de vindplaats op ongeveer 120 meter hoogte. In deze kloof vonden archeologen resten van Neanderthalers. De gemeente Torre-Pacheco noemt de Sima de las Palomas de op een na belangrijkste vindplaats in Spanje na Atapuerca.

Het onderzoek, onder leiding van archeoloog Michael J. Walker, is gepubliceerd in internationale vakbladen. Volgens die publicaties gaat het onder meer om:

• acht gedeeltelijke onderkaken van Neanderthalers, zowel van volwassenen als van jonge individuen;
• gedeeltelijke skeletten, waaronder dat van een jonge volwassene (Palomas 92);
• het skelet van een kleine volwassen vrouw (Palomas 96), in 2006 en 2007 in samenhang opgegraven.

Het jongste materiaal is volgens de onderzoekers ongeveer 40.000 jaar oud. Eén kaak is geologisch ouder: ongeveer 50.000 tot 60.000 jaar. Daarmee bevestigen de vondsten dat Neanderthalers tot laat in het zuiden van het Iberisch schiereiland leefden.

Langs het wandelpad staat een informatiebord met de titel ‘Paloma estuvo aquí’: Paloma was hier. Het bord vertelt het verhaal van de Neanderthaler-vrouw die hier werd gevonden. De vindplaats zelf is afgesloten en alleen tijdens georganiseerde bezoeken te betreden (zie praktische informatie).

Onze eigen ervaring bij Cabezo Gordo

Wij verkenden Cabezo Gordo zelf per mountainbike. Vanuit de omgeving van Lo Pagán reden we er op de fiets naartoe en maakten we een ronde in het gebied. Wat ons vooral bijbleef: hoe snel het landschap verandert. Beneden fiets je door het vlakke land met akkers en kassen; even later rijd je op een rotsig pad met houten leuningen, tussen rode rotswanden en lage begroeiing.

Hoogtepunt is het uitkijkpunt met een informatiebord van de Senda del Cabezo Gordo. Het bord meldt trots: ‘¡Qué vistas a tan sólo 100 metros de altitud!’, wat een uitzicht op slechts 100 meter hoogte. Het wijst aan wat u bij helder weer ziet: Isla Grosa, La Manga, de Mar Menor met de eilanden Isla Mayor (of del Barón) en Isla Perdiguera, de Cabezo del Carmolí, het Parque Regional de Calblanque en de Sierra de la Muela en Cabo Tiñoso. Precies het uitzicht op de foto bovenaan dit artikel.

Mountainbiken bij Cabezo Gordo

Onze rit was een eigen route, geen officieel bewegwijzerde MTB-route. Voor zover wij weten is er op Cabezo Gordo geen officiële mountainbikeroute; de bewegwijzerde Senda del Cabezo Gordo is een wandelpad.

Fietst u hier, houd dan rekening met het volgende:

• De paden zijn deels los gravel en rotsig, en op smalle stukken met leuningen komt u wandelaars tegen. Geef hen voorrang.
• Cabezo Gordo is beschermd landschap. Blijf op de bestaande paden en volg de borden ter plaatse.
• Neem voldoende water mee en draag een helm.

Voor wie in de omgeving van de Mar Menor woont, is Cabezo Gordo een mooie bestemming voor een fietstocht landinwaarts: wij reden er zelf vanuit de omgeving van Lo Pagán naartoe.

Wandelen bij Cabezo Gordo

Over de berg loopt de Senda del Cabezo Gordo (SL-MU 11), een bewegwijzerd lokaal wandelpad. De informatieborden dragen het logo van het netwerk van natuurpaden van de regio Murcia en van de gemeente Torre-Pacheco. Ze staan onder meer bij het uitkijkpunt en bij de vindplaats van Paloma. Een wegwijzer langs het pad verwijst ook naar de Cueva del Dragón.

Wilt u de wandelroute exact volgen, met kaart en hoogteprofiel? Bekijk dan deze route op Wikiloc: Cabezo Gordo (Torre-Pacheco) op Wikiloc. Controleer daar de actuele afstand en het hoogteverschil voordat u vertrekt.

Praktische informatie voor een bezoek

• Sima de las Palomas en Cueva del Agua: alleen te bezoeken tijdens begeleide bezoeken die de gemeente Torre-Pacheco periodiek organiseert. De Cueva del Agua is een oude mijn met een natuurlijk zoetwatermeer, waar vleermuizen leven. Inschrijven gaat via Murcia Turística. Data en voorwaarden: toeristenbureau Torre-Pacheco, turismo@torrepacheco.es of 968 579 937.
• Meenemen: Turismo Región de Murcia adviseert goede schoenen, water, zonbescherming en een pet. Voor een bezoek aan een grot of mijngalerij is een zaklamp onmisbaar.
• Weinig schaduw: het pad ligt grotendeels open. Ga bij warm weer vroeg op pad.
• Beschermd gebied: blijf op de paden en laat planten, dieren en gesteente ongemoeid.

Wat is er nog meer in de omgeving?

Cabezo Gordo ligt niet in Lo Pagán, Santiago de la Ribera of Los Alcázares. Voor wie in een van die plaatsen aan de Mar Menor woont of verblijft, is de berg wel een mooie uitstap landinwaarts. Meer lezen over de omgeving:

• De stranden van de Mar Menor & La Manga
• Las Salinas van San Pedro del Pinatar: wandelen langs zoutmeren en flamingo’s
• De modderbaden van Lo Pagán
• Golfen aan de Costa Cálida
• Huis kopen in Lo Pagán · Santiago de la Ribera · Los Alcázares · San Pedro del Pinatar

Wonen in deze omgeving?

Cabezo Gordo ligt in de gemeente Torre-Pacheco. Ook Roldán ligt in deze gemeente: een dorp landinwaarts, met de Mar Menor en verschillende golfbanen in de omgeving. Bij Roldán ligt bovendien het afzonderlijke golfresort La Torre Golf. Wilt u weten hoe het is om hier te wonen, en welke woningen er nu te koop zijn? Lees dan onze gids over een huis kopen in Roldán.